Mieszanki nawozowe NPK

Czym są rozpuszczalne mieszanki nawozowe NPK

Mieszanka NPK to nawóz mineralny, w którym trzy podstawowe składniki pokarmowe — azot, fosfor i potas — połączono w jednym produkcie w z góry ustalonej proporcji. Odmiana rozpuszczalna w wodzie różni się od klasycznych nawozów granulowanych tym, że rozpuszcza się bez pozostałości i nadaje się do podlewania, fertygacji oraz oprysku dolistnego. Rezygnacja z surowców chlorkowych, czyli oparcie potasu na azotanie albo siarczanie zamiast na chlorku potasu, ma tu konkretny cel: chlorki podnoszą zasolenie pożywki i są źle znoszone przez rośliny ozdobne, warzywa spod osłon i większość roślin doniczkowych.

Jak czytać skład

Deklaracja składu tego rodzaju nawozów podaje azot jako pierwiastek (N) z rozbiciem na formy — azotanową, amonową i amidową — natomiast fosfor i potas w przeliczeniu na tlenki, odpowiednio P2O5 i K2O. Ta sama zawartość potasu wyrażona jako pierwiastek jest o około jedną piątą niższa niż liczba w przeliczeniu na K2O; przy fosforze różnica jest jeszcze większa. Porównywanie nawozów wymaga więc sprowadzenia liczb do tej samej konwencji, inaczej wynik jest pozorny.

Cztery receptury opisane w archiwum

Przeznaczenie N P2O5 K2O Formy azotu
rośliny cebulowe, bulwiaste i kłączowe, a także pomidor, papryka, ogórek, melon, truskawka 14% 14% 30% 10% azotanowy, 4% amonowy
rośliny pokojowe i balkonowe, róże i krzewy ozdobne 17% 9% 28% 11% azotanowy, 6% amonowy
trawniki przydomowe i dywanowe 24% 12% 12% 13% azotanowy, 11% amonowy
iglaki w ogrodach i na działkach 21% 10% 21% 13% azotanowy, 8% amonowy

Logika tych proporcji jest czytelna. Receptura owocowo-warzywna stawia na potas, który odpowiada za gospodarkę wodną, jędrność i wybarwienie plonu. Receptura trawnikowa odwraca układ na korzyść azotu, bo od niego zależy krzewienie i intensywność zieleni. Nawóz do iglaków utrzymuje wysoki azot przy zrównoważonym potasie — kombinację przypisywano zapobieganiu brązowieniu igieł i prawidłowemu wybarwieniu przyrostów.

Szerszy zestaw receptur

Poza wariantami opisanymi słownie archiwum zawiera zbiorczą tabelę szesnastu receptur o zróżnicowanym przeznaczeniu. Rozpiętość składu w tej rodzinie wynosi:

  • azot całkowity od 6% do 20%,
  • fosfor w przeliczeniu na P2O5 od 6% do 52%,
  • potas w przeliczeniu na K2O od 10% do 38%,
  • magnez w przeliczeniu na MgO od 0,10% do 3,30%.

Skrajne wartości nie są przypadkiem: receptura z zawartością P2O5 powyżej pięćdziesięciu procent to typowy nawóz startowy pod ukorzenianie, a warianty o najwyższym potasie odpowiadają fazie dojrzewania plonu. W układzie tabelarycznym część kolumn pozostaje pusta, ponieważ nie każda receptura zawierała wszystkie formy azotu — przy odczycie takiej tabeli łatwo o przesunięcie wartości do sąsiedniej kolumny, dlatego pojedynczych wierszy nie należy cytować bez sprawdzenia nagłówka.

Mikroelementy w formie schelatowanej

Wszystkie receptury zawierają zestaw mikroelementów: żelazo, mangan, cynk, miedź, bor i molibden, w części wariantów uzupełniony magnezem. Żelazo, mangan, cynk i miedź występują jako chelaty, przeważnie na bazie EDTA. Chelatowanie ma tu znaczenie decydujące — niezwiązany jon żelaza w wodzie o odczynie zasadowym wytrąca się jako wodorotlenek i staje się dla rośliny bezużyteczny, podczas gdy postać schelatowana pozostaje w roztworze i nadaje się do dokarmiania dolistnego. Zakresy zawartości mikroskładników w opisanej rodzinie sięgają od 0,029% do 0,33% dla żelaza i od 0,001% do 0,020% dla molibdenu; różnice odpowiadają wymaganiom poszczególnych grup roślin.

Sposób stosowania i przechowywanie

Zalecenia z materiałów źródłowych sprowadzają się do prostych proporcji: około 5 gramów nawozu na 10 litrów wody przy dokarmianiu dolistnym raz w tygodniu oraz dawka dwu- do trzykrotnie wyższa przy podlewaniu doglebowo. Rośliny doniczkowe zasilano co dwa tygodnie, balkonowe co siedem do dziesięciu dni, gatunki o intensywnym wzroście nawet co trzy dni. Deklarowana trwałość wynosiła dwa lata przy przechowywaniu w miejscu suchym i zaciemnionym. Nawozy mineralne trzyma się z dala od żywności i poza zasięgiem dzieci; w razie połknięcia wskazany jest kontakt z lekarzem.

Uwagi merytoryczne

Mieszanka wieloskładnikowa nie jest substancją chemiczną w rozumieniu rejestrów — nie ma jednego numeru CAS ani jednego wzoru sumarycznego. Opisuje się ją wyłącznie składem i deklaracją zawartości składników pokarmowych, a identyfikacja poszczególnych surowców wchodzących w skład należy do dokumentacji wyrobu. Obrót nawozami wieloskładnikowymi w Unii Europejskiej reguluje obecnie rozporządzenie (UE) 2019/1009, które porządkuje między innymi sposób deklarowania zawartości i wymagania wobec zanieczyszczeń.

Powiązane strony