Krzemionka strącana

Krzemionka z procesu mokrego

Krzemionka strącana powstaje z roztworu krzemianu sodu, do którego wprowadza się kwas. Uwalniany kwas krzemowy polimeryzuje i wypada z roztworu w postaci osadu, który następnie się filtruje, przemywa z powstałych soli i suszy. Sposób prowadzenia strącania — stężenie, temperatura, szybkość dozowania i intensywność mieszania — steruje wielkością cząstek i porowatością gotowego materiału, dlatego z jednego zestawu surowców uzyskuje się materiały o bardzo różnym przeznaczeniu.

Materiał otrzymany tą drogą zachowuje związaną wodę i grupy wodorotlenowe na powierzchni, stąd opisuje się go jako krzemionkę uwodnioną, zapisywaną orientacyjnie jako 10SiO2·H2O. Woda ta nie jest zanieczyszczeniem, tylko cechą strukturalną, i to ona odpowiada za stosunkowo wysokie straty prażenia.

Parametry według normy

Parametr oznaczany Wartość
Zawartość SiO2 powyżej 95,0%
pH roztworu 5% 6,5–7,5
Straty przy prażeniu w 1000 °C poniżej 12,5%
Liczba olejowa (DOP) 320–360 ml/100 g
Pozostałość na sicie 45 µm poniżej 4,0%

Co naprawdę mówi liczba olejowa

Liczba olejowa to objętość cieczy, jaką sto gramów proszku potrafi wchłonąć, zanim przestanie być sypki. Wartość powyżej trzystu mililitrów na sto gramów oznacza materiał o bardzo rozwiniętej strukturze porowatej, zdolny przyjąć wielokrotność własnej masy w postaci cieczy i nadal zachować postać proszku. Dla funkcji przeciwzbrylającej jest to miara pojemności na wilgoć: zanim woda zdąży zbudować mostek między ziarnami materiału chronionego, zostaje wciągnięta w pory krzemionki. Ta sama cecha bywa wykorzystywana odwrotnie — do przenoszenia olejków, aromatów czy witamin w postaci ciekłej do mieszanki suchej, gdzie krzemionka pełni rolę nośnika, a nie dodatku przeciwzbrylającego.

Czym różni się od krzemionki pirogenicznej

Cecha Krzemionka strącana Krzemionka pirogeniczna
Sposób otrzymywania strącanie z roztworu krzemianu hydroliza w płomieniu
Zawartość wody związanej znaczna, widoczna w stratach prażenia niewielka
Odczyn zbliżony do obojętnego lekko kwaśny
Gęstość nasypowa wyraźnie wyższa skrajnie niska
Typowa rola dodatkowa nośnik cieczy, wypełniacz zagęstnik układów ciekłych

Obie postacie mają ten sam skład chemiczny i obie są amorficzne, ale różnią się na tyle, że nie zastępują się w recepturze bez ponownego doboru dawki.

Stosowanie w materiałach sypkich przeznaczonych do spożycia

Zastosowanie wskazane w zapisie archiwalnym to zabezpieczanie przed zbryleniem materiałów sypkich pochodzenia spożywczego. Dwutlenek krzemu jest w Unii Europejskiej dopuszczony jako dodatek do żywności o numerze E 551 pełniący funkcję przeciwzbrylającą, przy czym dopuszczenie obejmuje zarówno postać strącaną, jak i pirogeniczną, a wymagania czystości określa odrębne rozporządzenie. Odczyn zbliżony do obojętnego jest w tym kontekście zaletą, ponieważ nie zmienia charakteru mieszanki, do której materiał trafia w niewielkim udziale.

Identyfikacja i ostrożność

Dokumentacja archiwalna nie podaje numeru CAS. W wykazach ogólny dwutlenek krzemu opisany jest numerem 7631-86-9, natomiast dla krzemionki otrzymywanej metodą strąceniową spotykany jest odrębny numer 112926-00-8. Ponieważ źródło nie rozstrzyga, którym z nich posługiwano się dla tego konkretnego materiału, przypisanie należy traktować jako ogólne i potwierdzić w dokumentacji wytwórcy przed powołaniem się na nie w klasyfikacji.

Przy przesypywaniu materiał pyli i działa mechanicznie drażniąco na oczy oraz drogi oddechowe. Postać amorficzna nie stwarza zagrożenia właściwego dla pyłu krzemionki krystalicznej. Materiał jest chłonny, więc kontakt z wilgotnym powietrzem obniża jego pojemność jeszcze przed użyciem — opakowanie powinno pozostawać szczelne do momentu dozowania.

Powiązane strony