Boraks dekahydrat

Strona zbiera informacje o boraksie dziesięciowodnym istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy i prawidłowego opisu materiału w dokumentacji: identyfikację, właściwości decydujące o zachowaniu przy ogrzewaniu i zawilgoceniu, profil regulacyjny oraz zasady postępowania.

Identyfikacja

Nazwa chemiczna tetraboran disodu dziesięciowodny
Nazwy zwyczajowe boraks, boraks dekahydrat
Zapis stosowany w specyfikacjach Na2B4O7·10H2O
Zapis stosowany w bazach danych B4H20Na2O17
Numer CAS 1303-96-4
Numer WE nieustalony w materiałach źródłowych tego serwisu
Numer UN nieustalony w materiałach źródłowych tego serwisu
Postać biały granulat lub proszek krystaliczny

Oba zapisy wzoru opisują ten sam skład pierwiastkowy i różnią się wyłącznie sposobem księgowania wody krystalizacyjnej oraz budowy anionu. Nie są to dwie różne substancje. Numer podany wyżej dotyczy wyłącznie postaci dziesięciowodnej — postać bezwodna i pięciowodna mają numery własne, a podstawienie jednego pod drugi psuje każde przeliczenie zawartości boru.

Właściwości istotne dla oceny zagrożenia

  • Materiał niepalny, trwały w normalnych warunkach składowania, niereagujący gwałtownie z wodą.
  • Woda krystalizacyjna zaczyna uchodzić już przy łagodnym ogrzewaniu; materiał wcześniej mięknie i rozpływa się we własnej wodzie, a przy dalszym wzroście temperatury pęcznieje i pieni się.
  • Odwodnienie dobiega końca powyżej około 300 °C; powstały bezwodny tetraboran topi się dopiero w okolicy 740 °C i zastyga jako szkliwo.
  • Rozpuszcza się w wodzie, dając roztwór o odczynie zasadowym i o charakterze buforowym.
  • Zawilgocony zbryla się; przy dłuższym przechowywaniu w podwyższonej temperaturze traci część wody krystalizacyjnej, przez co rzeczywista zawartość boru rozchodzi się z deklarowaną.

Na czym polega zagrożenie

Zagrożenie ma tu charakter zdrowotny, nie pożarowy ani wybuchowy. Tetraborany sodu mają w Unii Europejskiej zharmonizowaną klasyfikację jako substancje działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B, ze zwrotami wskazującymi na możliwe działanie szkodliwe na płodność oraz na dziecko w łonie matki. Znajdują się również na europejskiej liście kandydackiej substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie, co uruchamia obowiązki informacyjne w łańcuchu dostaw oraz ograniczenia w zastosowaniach konsumenckich.

Klasyfikacja wynika z anionu boranowego, więc obejmuje wszystkie stopnie uwodnienia jednakowo. Zmiana postaci hydratu nie zmienia obowiązków ani środków ostrożności. Poza tym pył działa mechanicznie drażniąco na oczy i górne drogi oddechowe.

Zasady postępowania

  1. Ograniczyć pylenie przy przesypywaniu, ważeniu i workowaniu; stosować odciąg miejscowy oraz ochronę oczu i dróg oddechowych.
  2. Unikać kontaktu ze skórą uszkodzoną; po pracy myć ręce przed posiłkiem.
  3. Uwzględnić ograniczenia dotyczące narażenia zawodowego wynikające z klasyfikacji reprotoksycznej — dotyczą one organizacji pracy, nie tylko środków ochrony indywidualnej.
  4. Przechowywać w miejscu suchym, w opakowaniu szczelnym, z dala od źródeł ciepła, które przyspieszają utratę wody krystalizacyjnej.
  5. Przekazywać informację o klasyfikacji dalej w łańcuchu dostaw; dotyczy to także materiału wchodzącego jako składnik do mieszaniny.
  6. Odpady traktować jako zawierające bor, nie jako obojętny materiał mineralny.

Czym ta strona nie jest

Ta strona nie jest kartą charakterystyki w rozumieniu przepisów o klasyfikacji, oznakowaniu i pakowaniu substancji chemicznych i nie zastępuje dokumentu, który dla konkretnej partii wyrobu dostarcza jego producent lub dostawca. Przy substancjach objętych klasyfikacją zharmonizowaną ma to znaczenie szczególne: obowiązek przekazania informacji w łańcuchu dostaw spełnia się dokumentem dostawcy, a nie odesłaniem do opracowania przeglądowego.

Powiązane strony