Nawóz dolistny do rzepaku

Po co dokarmiać rzepak przez liść

Rzepak należy do roślin kapustowatych i wyróżnia się wyjątkowo wysokim zapotrzebowaniem na bor oraz siarkę, a przy budowie plonu nasion pobiera duże ilości azotu, fosforu, potasu i magnezu. Część tych składników bywa w glebie obecna, lecz niedostępna: fosfor uwstecznia się na glebach zasadowych, bor łatwo wymywa się z gleb lekkich, a mangan i cynk przestają być pobierane przy wysokim odczynie. Nawożenie dolistne omija te ograniczenia, ponieważ podaje składnik bezpośrednio na powierzchnię blaszki liściowej, z pominięciem gleby jako pośrednika.

Dokarmianie dolistne nie zastępuje nawożenia doglebowego. Ilości, jakie roślina jest w stanie pobrać przez liść w jednym zabiegu, są zbyt małe, by pokryć zapotrzebowanie na składniki podstawowe. Ma za to przewagę tam, gdzie liczy się szybkość reakcji i gdzie chodzi o mikroskładniki, których roślina potrzebuje w gramach na hektar, a nie w kilogramach.

Charakter mieszaniny

Opisywany nawóz jest mieszaniną wieloskładnikową, a nie pojedynczym związkiem chemicznym, dlatego nie ma i nie może mieć jednego numeru CAS. Jego tożsamość opisuje skład, nie numer rejestrowy. Poszczególne składniki wnoszą do mieszaniny własne numery CAS, ale przypisywanie któregokolwiek z nich całości byłoby błędem.

Cechą wyróżniającą jest postać. Nawóz nie jest roztworem gotowym do rozcieńczenia, lecz mieszaniną ciał stałych sypkich, którą rozpuszcza się w wodzie dopiero przy sporządzaniu cieczy roboczej. Konsekwencje tego wyboru są wymierne: nie transportuje się wody, materiał nie zamarza w obrocie zimą, a zawartość składników w przeliczeniu na masę opakowania jest znacznie wyższa niż w produkcie ciekłym. W zamian rozpuszczanie wymaga uwagi — mieszaninę wprowadza się do zbiornika przy pracującym mieszadle i przed opryskiem sprawdza, czy w cieczy nie pozostały nierozpuszczone cząstki.

Skład

  • azot, fosfor, potas i magnez jako składniki podstawowe;
  • miedź, żelazo i mangan w formie schelatowanej kwasem etylenodiaminotetraoctowym (EDTA);
  • bor wprowadzony w postaci kwasu borowego;
  • molibden wprowadzony w postaci molibdenianu amonu.

Dlaczego akurat te formy chemiczne

Chelaty EDTA

Miedź, żelazo i mangan podane jako proste sole nieorganiczne w cieczy roboczej o wyższym pH strącają się jako wodorotlenki i przestają być dostępne dla rośliny. Cząsteczka EDTA otacza jon metalu i zamyka go w kompleksie, który pozostaje rozpuszczony i nie reaguje z jonami obecnymi w wodzie. Ma to jednak granicę: w wodzie bardzo twardej jony wapnia konkurują o miejsce w kompleksie, co osłabia ochronę. Z tego powodu jakość wody użytej do sporządzenia cieczy roboczej wpływa na skuteczność zabiegu bardziej, niż się zwykle zakłada.

Bor jako kwas borowy

Kwas borowy jest formą boru dobrze rozpuszczalną i przyswajalną, a jednocześnie o odczynie na tyle łagodnym, że przy poprawnie dobranym stężeniu nie uszkadza tkanki liścia. Bor odpowiada u kapustowatych za budowę ścian komórkowych, żywotność pyłku i zawiązywanie łuszczyn. Jego niedobór daje wyraźne objawy dopiero wtedy, gdy strata plonu jest już nieodwracalna, dlatego u rzepaku traktuje się go jako składnik dostarczany zapobiegawczo, a nie interwencyjnie.

Molibden jako molibdenian amonu

Molibden jest pobierany przez rośliny w postaci anionu molibdenianowego i sól amonowa dostarcza go dokładnie w tej formie. Pierwiastek ten wchodzi w skład reduktazy azotanowej, czyli enzymu przekształcającego pobrany azotan w formy, z których roślina buduje aminokwasy. Bez molibdenu azot pobrany z gleby pozostaje częściowo niewykorzystany, co czyni ten mikroskładnik warunkiem efektywności całego nawożenia azotowego.

Uwagi praktyczne

Zabiegi dolistne na rzepaku wykonuje się przy dobrym uwilgotnieniu powietrza i unika pory największego nasłonecznienia, ponieważ szybko schnąca kropla zwiększa ryzyko poparzenia liścia. Mieszanie z innymi preparatami w jednym zbiorniku wymaga wcześniejszego sprawdzenia zgodności, w szczególności przy środkach o odczynie zasadowym, które rozkładają chelaty. Nawóz przechowuje się w suchym magazynie, w opakowaniu szczelnie zamkniętym — mieszaniny sypkie zawierające sole higroskopijne zbrylają się po pochłonięciu wilgoci.

Powiązane strony

Piśmiennictwo

Opracowania naukowe, na których opiera się treść tej strony. Zapis w stylu Chicago (autor–data); każda pozycja prowadzi do identyfikatora DOI u wydawcy.

  1. BROWN, P. 1996. „Phloem Mobility of Boron is Species Dependent: Evidence for Phloem Mobility in Sorbitol-rich Species.” Annals of Botany 77 (5): 497-506. https://doi.org/10.1006/anbo.1996.0060.
  2. Dinh i in.. 2022. „Growth and Distribution of Boron in Oilseed Rape (Brassica napus L.) as Affected by Boron Supply.” Plants 11 (20): 2746. https://doi.org/10.3390/plants11202746.
  3. Jankowski i in.. 2016. „Yield and quality of winter oilseed rape (Brassica napus L.) seeds in response to foliar application of boron.” Agricultural and Food Science 25 (3). https://doi.org/10.23986/afsci.57413.
  4. Kovacs i in.. 2026. „Enhancing Plant Growth and Yield Quality Through Molybdenum Application: Trends, Future and Directions.” Plants 15 (4): 585. https://doi.org/10.3390/plants15040585.
  5. McGrath, S. P.,, i F. J. Zhao. 1996. „Sulphur uptake, yield responses and the interactions between nitrogen and sulphur in winter oilseed rape (Brassica napus).” The Journal of Agricultural Science 126 (1): 53-62. https://doi.org/10.1017/s0021859600088808.
  6. Pużyńska, Katarzyna. 2018. „Response of oilseed rape leaves to sulfur and boron foliar application.” Acta Physiologiae Plantarum 40 (9). https://doi.org/10.1007/s11738-018-2748-y.
  7. Randall, PJ. 1969. „Changes in nitrate and nitrate reductase levels on restoration of molybdenum to molybdenum-deficient plants.” Australian Journal of Agricultural Research 20 (4): 635-642. https://doi.org/10.1071/ar9690635.
  8. Srivastava, S. P.. 1997. „Diagnosis and alleviation of boron deficiency causing flower and pod abortion in chickpea (Cicer arietinum L.) in Nepal.” Boron in Soils and Plants: 95-99. https://doi.org/10.1007/978-94-011-5564-9_18.
  9. Vera-Maldonado i in.. 2024. „Role of boron and its interaction with other elements in plants.” Frontiers in Plant Science 15: 1332459. https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1332459.
  10. Wallace i in.. 1982. „Micronutrient uptake by leaves from foliar sprays of EDTA chelated metals.” Journal of Plant Nutrition 5 (4-7): 975-978. https://doi.org/10.1080/01904168209363030.